Hội chứng ruột kích thích

Hội chứng ruột kích thích là 1 rối loạn kinh niên trong đó ruột non và ruột già không hoạt động bình thường. Tên gọi khác là Bệnh đại tràng co thắt hay bệnh đại tràng chức năng. Hậu quả là đau bụng táo bón.

Triệu chứng: Đau bụng hay đau quặn bụng, sình bụng, trướng bụng, tiêu chảy thường xuyên, xuất huyết trực tràng, đau bụng ban đêm, sụt cân...

Nguyên nhân: Thành ruột non được cấu tạo bởi lớp cơ trơn mà co thắt hay dãn ra được điều tiết khi chúng đẩy thức ăn từ dạ dày xuống ruột non đến tận trực tràng. Nếu bị hội chứng ruột kích thích thì sự co thắt có thể mạnh hơn kéo dài hơn bình thường, gây ra trướng hoặc tiêu chảy. Ngược lại, co thắt yếu sẽ làm cho thức ăn di chuyển chậm hơn dẫn đến táo bón, phân khô và cứng...

Những bất thường trong hệ thần kinh dạ dày - ruột cũng đóng 1 vai trò quan trọng. Tín hiệu dẫn truyền giữa não bộ và ruột kém đi khiến cho cơ thể phản ứng quá mạnh đối với những biến đổi xảy ra bình thường trong tiến trình tiêu hóa. Phản ứng thái quá gây ra những cơn đau, tiêu chảy hay táo bón.

Ai dễ có nguy cơ mắc bệnh: Hội chứng ruột kích thích thường xảy ra ở nữ hơn là nam.

Điều trị:

- Thay đổi chế độ ăn: 1 số thức ăn có thể làm cho Hội chứng ruột kích thích nặng lên bởi vì chúng làm biến đổi chức năng của cơ ruột. Thức ăn có chất béo lại làm giảm hoạt động của cơ ruột. 

Cả 2 tác dụng này đều làm cho Hội chứng ruột kích thích nặng thêm. Nên loại bỏ chúng khỏi khẩu phần ăn để cải thiện tình trạng bệnh.

- Dùng thuốc: Cần tư vấn của các bác sỹ chuyên khoa

- Tâm lý liệu pháp: Bởi vì stress làm cho Hội chứng ruột kích thích nặng lên...

(Trích nguồn: Tạp chí thuốc và sức khỏe - Số 611 ngày 1 tháng 1 năm 2019)

CẦN KIỂM SOÁT TỐT HUYẾT ÁP.

Huyết áp cao gây ra nguy cơ cho các cơ quan trọng yếu đặc biệt nguy hại cho các mạch máu của cơ quan này.

Cao huyết áp làm tổn thương thành các động mạch và mao mạch cách làm chống lão hóa sớm.

Các cơ quan bị tác hại nhất phải kể là não bộ tim thận và mắt Hậu quả có thể biểu hiện dần dần hay trái lại rất đột ngột như tai biến mạch máu não.

Vì vậy, khi bị cao huyết áp người bệnh cần biết tự chăm sóc và tuân thủ thủ điều trị nhằm: 

Bảo vệ não bộ 

Biến chứng nặng nhất của cao huyết áp ở não bộ là tai biến mạch máu não.

Tai biến mạch máu não có thể xuất hiện do hai nguyên nhân khác nhau: 

Huyết khối làm tắc nghẽn một động mạch nhỏ nuôi dưỡng não bộ.

Xuất huyết ở não bộ do một mạch máu bị tổn thương (bị vỡ). 

Tai biến mạch máu não xảy ra một cách đột ngột với hậu quả nặng nề. Cao huyết áp nếu không được điều trị sẽ tăng nguy cơ tai biến mạch máu não từ 10 - 12 lần. 

Nhiều nghiên cứu chứng minh có thể giảm nguy cơ tai biến mạch máu não bằng thuốc thích hợp: 

Tránh làm mệt tim: Suy tim là biến chứng thường gặp ở bệnh nhân cao huyết áp. 

Huyết áp cao làm tim phải vất vả hơn để đẩy máu đến các bộ phận cơ thể. Tim phải luôn luôn cố gắng bơm máu và sau một thời gian gắng sức tim sẽ bị suy. 

Triệu chứng ban đầu của suy tim thường là phù ở chân và mệt mỏi. Cần sớm phát hiện suy tim để giải quyết và dùng các thuốc chống cao huyết áp thích hợp. 

Ngăn ngừa tai biến tim: Với thời gian, huyết áp cao rất hại cho các động mạch vành, các động mạch cung cấp máu nuôi dưỡng cơ tim. Huyết áp quá cao gia tăng nguy cơ đau thắt ngực, nhồi máu cơ tim. 

Những người trên 60 tuổi bị cao huyết áp, nếu sử dụng thuốc có thể giảm nguy cơ tử vong tai biến động mạch vành đến 25% 

Ngăn ngừa các vấn đề ở thận: Các mạch máu ở thận rất dễ bị tổn thương bởi huyết áp cao quá mức, khi đó hai quả thận không còn khả năng hoạt động tốt, có thể đánh giá hoạt động của thận bằng cách định lượng creatinin trong máu hay tìm protein bất thường trong nước tiểu. Các xét nghiệm này cần được thực hiện thường xuyên ở bệnh nhân cao huyết áp. Creatinin cao là dấu hiệu suy thận. 

Ngăn ngừa các tổn thương ở mắt: Khi huyết áp cao, các mao mạch ở võng mạc có thể bị tổn hại nếu bệnh nhân cao huyết áp còn bị đái tháo đường nên đến bác sĩ nhãn khoa để khám bệnh. 

Những người bị cao huyết áp cần lưu ý

 - Chế độ ăn uống thích hợp

 - Nếu thừa cân béo phì cần giảm cân

 - Cần hoạt động cơ thể vừa sức thường xuyên

 - Khi dùng thuốc phải theo toa theo hướng dẫn của bác sĩ và không tự ý ngừng sử dụng thuốc

                                  Nguồn từ Tạp chí Thuốc & Sức khỏe

Các biện pháp giúp cải thiện đường thở trong các bệnh về Hô hấp.

Mùa lạnh, một số chứng bệnh ở đường hô hấp nhu cảm lạnh, viêm phổi, hen suyễn, bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính COPD... thường tăng nặng, gây ra tình trạng tắc nghẽn đường dẫn khí, do chất nhầy phát sinh và ứ đọng trong đường thở, gây tình trạng khó thở, dẫn đến thiếu oxy cho nhu cầu cơ thể...

Chất nhầy bao gồm các protein chuỗi dài tan trong nước tạo thành thể keo dính. Ở người khỏe mạnh 98% trọng lượng của chất nhầy là nước, nó phủ trên lớp lông nhung lót ở mặt trong đường dẫn khí, có tác dụng để bẫy các hạt bụi nhỏ, bao gồm cả vi khuẩn, virus gây bệnh... ngăn không cho chúng đi vào phổi. Các hạt bụi nhỏ này cùng đàm dãi đọng lại sẽ kích thích đường thở gây ra phản xạ ho để đẩy chúng ra ngoài.

Nhu vậy, ho là 1 phản xạ có lợi cho cơ thể, nhưng trong các bệnh phổi mạn tính, ho lâu ngày, hoặc sốt cao làm cho lượng nước giảm, chất nhầy đặc lại và dính hơn. Trong khi đó, các phản ứng viêm khiến khí quản bị phù nề, co thắt lại, gây tắc nghẽn đường thở, làm cho người bệnh lâm vào tình trạng thiếu oxy, có thể đe dọa đến tính mạng. Mặt khác, các loại vi khuẩn, virut gây bệnh không bị trục xuất sẽ phát triển và làm cho bệnh ngày càng nặng thêm.

Các biện pháp làm long đàm, cải thiện hô hấp: Để cải thiện tình trạng này, người bệnh cần uống đủ nước ấm, ăn cháo loãng...Đặc biệt, những bệnh nhân cần thở oxy dài hạn ở nhà cần chú ý đến việc uống nhiều nước hơn vì khí oxy dễ làm khô các dịch tiết trong phế quản.

Đối với bệnh phổi mạn tính ngoài việc ứ đọng chất nhầy, các phế nang còn bị hư hỏng, mất tính co giãn, gây ứ đọng khí trong lồng ngực. Vì vậy, bệnh nhân có thể áp dụng các kỹ thuật thông khí cơ bản theo tài liệu hướng dẫn cuat Hội Hô hấp Tp Hồ Chí Minh như thở chúm môi và thở cơ hoành.

• Thở chúm môi: Giúp cho đường thở không bị xẹp lại khi thở ra nên khí thoát ra ngoài dễ dàng, giúp cho bệnh nhân hít thở được không khí trong lành. Tư thế ngồi thoải mái, thả lỏng cổ và vai, hít vào châm qua mũi. Môi chúm lại như đang huýt sáo, thở ra bằng miệng chậm sao cho thời gian thở ra gấp 2 so thời gian hít vào.
• Thở cơ hoành (thở bụng): Tập thở cơ hoành sẽ giúp tăng cường hiệu quả của động tác hô hấp và tiết kiệm năng lượng. Ngồi ở tư thế thoải mái, thả lỏng cổ và vai, đặt 1 tay lên bụng và 1 bàn tay trên ngực. Hít vào chậm qua mũi sao cho bàn tay trên bụng phồng lên mà lồng ngực không di chuyển. Sau đó hóp bụng lại và thở chậm qua miệng với thời gian thở ra gấp 2 thời gian hít vào và bàn tay trên bụng lõm xuống. Nên tập luyện nhiều để trở thành thói quen.
• Ngoài ra, các bệnh nhân mắc bệnh phổi mạn tính cần chú ý đến các động tác tập thể dục vừa sức kết hợp chế độ dinh dưỡng hợp lý để nâng cao sức khỏe

                                                                                                                 Theo DS. Huỳnh Văn Nhiệm

NHỮNG ĐIỀU CẦN BIẾT VỀ UNG THƯ MẮT

Khi tế bào bình thường trong mắt bị biến đổi hay bị đột biến gen và phát triển cực nhanh 1 cách vô trật tự thì chúng có thể tạo ra 1 khối u. Nếu khởi phát ở trong mắt gọi ung thư nội nhãn hay ung thư mắt nguyên phát, nếu ung thư lan từ nơi khác đến mắt thì gọi là ung thư mắt thứ phát.

Triệu chứng: Dấu hiệu thường gặp nhất là thay đổi về thị giác ( không thấy rõ, sáng chói hay lốm đốm, thay đổi hình dạng kích thước ban đầu). Cần lưu ý ung thư mắt không bao giờ có triệu chứng sớm.

U hắc tố củng mạc (Uveal Melanoma): Đây là dạng thường gặp nhất của ung thư mắt nguyên phát. Ung thư xảy ra khi tế bào tăng sinh, tạo ra 1 khối u trong nhãn cầu. Nhãn cầu bao gồm 3 phần: phần có màu của mắt được gọi là đồng tử (hay con ngươi), nếp mi (nó giúp tạo ra nước mắt và tập trung thị lực). Màng mạch là nơi đầu tiên mà tế bào bị biến đổi và trở thành ung thư.

Ung thư võng mạc: Đây là dạng ung thư mắt phổ biến ở trẻ em ( dưới 5 tuổi). Bệnh khởi phát ngay khi bé còn ở trong tử cung, ung thư nằm ở phần rất sâu của mắt (gọi là võng mạc). Khi bé lớn lên, tế bào gọi là phôi bào võng mạc sẽ tăng sinh vượt ra ngoài kiểm soát và tạo khối u. Dấu hiệu nhận thấy đồng tử ở mắt này khác đồng tử ở mắt kia và như mắt mèo.

Ung thư bạch huyết nội nhãn (Intraocular lymphoma): Hệ bạch huyết được tạo ra từ các hạch bạch huyết và giúp cơ thể thải trừ các chất bã và mầm bệnh. Hệ bạch huyết là 1 thành phần của hệ miễn dịch, có mặt ở khắp cơ thể, kể cả đôi mắt. Loại ung thư này rất hiếm gặp và thường khởi đầu từ các hạch bạch huyết. Ung thư này rất khó chẩn đoán bởi vì hệ bạch huyết ở mỗi người là khác nhau.

Ung thư tuyến lệ: Đây là dạng ung thư rất hiếm gặp, bệnh khởi phát khi hình thành 1 khối u trong tuyến lệ được gọi là ung thư tuyến lệ (bệnh chỉ hay xảy ra khi trên 30 tuổi)

U hắc tố kết mạc: Màng nằm ngoài nhãn cầu và trong mí mắt được gọi là kết mạc. Loại này cũng ít gặp, xảy ra khi 1 khối u phát triển trong màng này, trông giống như những điểm đen trong mắt. Nếu không phát hiện kịp thời, nó có thể lan ra các nơi khác thông qua hệ bạch huyết.

Ung thư mí mắt: Đây là dạng ung thư da nhưng nằm trên hay trong mí mắt. Dạng thường gặp là ung thư tế bào nền (basal cell carcinoma) thường xuất hiện ở mí dưới và do tiếp xúc nhiều với ánh nắng mặt trời. 

Ung thư mắt thứ phát: Đa số trường hợp, ung thư mắt không khởi phát từ mắt mà nó di căn từ 1 nơi khác trong cơ thể, thông thường nó lan đến mắt từ ung thư vú (phụ nữ) và từ phổi (nam giới). Ngoài ra nó cũng đến từ ung thư da, đại tràng, thận, tuyến giáp...

BS. NGUYỄN VĂN THÔNG

TIỂU ĐÊM: Sẽ ảnh hưởng lớn đến sức khỏe.

Tiểu đêm gặp ở mọi lứa tuổi nhưng khi có ở người có tuổi sẽ gây ra nhiều phiền muộn ảnh hưởng lớn đến sức khỏe.

Nguyên nhân gây tiểu đêm ở người cao tuổi: Có nhiều nguyên nhân khác nhau, có thể do suy giảm chức năng sinh lý, suy giảm hệ thần kinh trong đó có sự suy giảm thần kinh điều khiển sự co bóp bàng quang... Bình thường ở người trưởng thành bàng quang chứa từ 300 - 400ml nước tiểu, nước tiểu do thận bài tiết theo 2 niệu quản chảy xuống bàng quang, khi bàng quang đầy sẽ kích thích hệ thần kinh trung ương gây nên phản xạ mắc tiểu.. 

Thông thường người cao tuổi ít ngủ hơn, đi ngủ sớm & dậy cũng sớm, ít ngủ lại dễ gây buồn tiểu và ngược lại đi tiểu đêm nhiều lại càng dễ gây mất ngủ. Ở nam giới nếu bị thêm bệnh về tiền liệt tuyến, hiện tượng tiểu đêm sẽ gặp nhiều hơn. 

Hiện tượng tiểu són, tiểu không hết càng làm cho bàng quang chóng đầy nước tiểu, chức năng lọc của thận hoạt động liên tục, dẫn đến nước tiểu cũng được hình thành liên tục, bàng quang chóng đầy sẽ gây kích thích đi tiểu dẫn đến mất ngủ.

Tiểu đêm có khi là do chế độ ăn uống không hợp lý cho người cao tuổi, như bữa cơm tối nếu ăn nhiều rau có tính chất lợi tiểu hoặc uống nhiều nước, uống bia, uống cafe, hút thuốc... cũng gây nên chứng tiểu đêm. Việc sử dụng các thực phẩm, chất ngọt có chứa đường nhân tạo và chất citrus có ở trong trái cây sẽ có tác dụng kích thích bàng quang gây tiểu đêm

Tiểu đêm còn có nguyên nhân từ người mắc bệnh rối loạn giấc ngủ, mắc các bệnh mạn tính như hen suyễn, dạ dày, viêm đại tràng, đau nhức xương khớp, chuột rút...Bệnh càng nặng càng làm cho bệnh mất ngủ nặng hơn nhất là khi trời lạnh, thời tiết thay đổi.

Tiểu đêm, tiểu nhiều còn do dùng thuốc lợi tiểu trong điều trị bệnh cao huyết áp, bệnh phù thũng do suy tim, suy thận và xơ gan.

Phòng chứng bệnh tiểu đêm cho người cao tuổi: Cần hạn chế ăn canh, uống nước trong bữa cơm tối, hạn chế uống rượu bia và các chất kích thích. Để hạn chế uống nước thì không nên ăn mặn, hạn chế ăn trái cây vào buổi tối, trước khi đi ngủ nên đi tiểu trước. 

Đối với các bệnh nhân bị viêm nhiễm đường tiết niệu cần đi khám bệnh càng sớm càng tốt.

Đối với bệnh nhân bị đái tháo đường, u xơ tiền liệt tuyến, sỏi thận, tăng huyết áp cũng cần điều trị tích cực để ổn định bệnh tránh tiểu đêm nhiều

Nên tập thể dục nhẹ nhàng tạo thành thói quen trước khi đi ngủ

Khi đi ngủ nên kiểm tra nhiệt độ trong phòng sao cho phù hợp nhất cho chế độ ngủ dài sâu...

Theo tạp chí Thuốc & Sức khỏe của PGS. TS BÙI KHẮC HẬU

Các chất tạo vị ngọt - Không phải là vô hại.

Từ 30 năm qua, các nhà công nghiệp đã cho ra đời hơn 30 chất tạo ngọt để thay thế đường kính mà không cung cấp năng lượng.

Đầu tiên là các chất tạo vị ngọt được sản xuất dành cho bệnh nhân tiểu đường là chính, sau được nhiều người dùng để hạn chế đường tinh luyện.

Theo Cục vệ sinh an toàn thực phẩm Pháp, các chất tạo vị ngọt như aspartam, neotam, acesulfam K, sucralose được tạo ra từ quá trình tổng hợp, không đem lại lợi ích gì cho sự ổn định trọng lượng cơ thể cũng như cho lượng đường huyết ở bệnh nhân đái tháo đường, chúng chỉ giúp người sử dụng không cần đường kính mà vẫn có chất thay thế, vẫn thỏa mãn tính thích ăn đường.

Vi vậy, theo GS L.Schlienger - Khoa dinh dưỡng Đại học Y Strasbourg, các chất dinh dưỡng nhân tạo này còn tệ hại hơn đường kính đối với sức khỏe con người, nên cẩn thận, sử dụng càng ít càng tốt.

Ngoài ra, còn các chất tạo vị ngọt như xylitol, maltitol có khả năng tạo vị ngọt tương đương saccaroz, đường kính. Nhóm này cũng có nhiều ưu điểm như xylitol, sorbitol, sucralose có thể ngăn ngừa sâu răng, ức chế sự phát triển của vi khuẩn trong khoang miệng và có thể giúp khoáng hóa các tổn thương tạo ra do sâu răng...

Nhóm này khác với nhóm tạo vị ngọt cao độ, gồm 1 số chất như:

• Stevia: có khả năng tạo độ ngọt cao hơn saccaroz từ 50 - 300 lần
• Neotam có khả năng tạo vị ngọt cao hơn saccaroz từ 7000 - 13.000 lần

Chất tạo ngọt stevia chiết xuất từ cỏ ngọt không phải lúc nào cũng 100% từ thiên nhiên, các glucosid trích từ cỏ ngọt còn được tinh chế đến 95% và có thể phối hợp với nhiều chất phụ gia khác nên năng lượng cung cấp cũng khác nhau..

Các thức uống light liên kết với nguy cơ đái tháo đường và béo phì: Việc sử dụng stevia, aspartam, sucralose gia tưng nguy cơ thừa cân, béo phì

Các chất tạo vị ngọt thúc đẩy ăn nhiều hơn

Aspartam có thể sinh ung thư

Nếu bạn thèm vị ngọt, nên ưu tiên sử dụng trái cây.

Trích nguồn của TS. Phạm Phú Vinh - Tạp chí Thuốc & Sức khỏe, ngày 15 tháng 11 năm 2018

Quy trình Viêm & Viêm mạn tính

Viêm được cho rằng có liên quan đến tình trạng sức khỏe.

Y học hiện đại thường tập trung giải quyết các triệu chứng, không giải quyết nguyên nhân gốc rễ của vấn đề. Viêm khớp là viêm các khớp, Bệnh tim là viêm động mạch, thay vì dùng thuốc giảm đau khớp hoặc giảm cholesterol chúng ta sẽ kiểm soát bệnh tốt hơn bằng cách giảm viêm trong cơ thể.

Biểu hiện của hiện tượng Viêm: Viêm là 1 phần của đáp ứng miễn dịch xảy ra trong cơ thể. Đây là 1 quá trình mà qua đó, các tế bào bạch cầu bảo vệ cơ thể chúng ta khỏi bị nhiễm khuẩn do các tác nhân gây bệnh từ ngoài như vi trùng, virus, nấm...Khi quá trình sảy ra viêm, các hóa chất trong các tế bào bạch cầu được phóng thích vào máu hoặc các mô bị ảnh hưởng nhằm bảo vệ cơ thể. Việc giải phóng này làm tăng lượng máu đến vùng vị tổn thương dẫn đến hiện tượng nóng & đỏ, một số hóa chất bị rò rỉ và thấm vào các mô dẫn đến sưng, chúng kích thích vào dây thần kinh và gây ra đau. Như vậy biểu hiện của viêm là: Sưng, Nóng, Đỏ, Đau

Viêm không có nghĩa là nhiễm trùng (nhiễm trùng gây ra bởi vi khuẩn, virus, nấm, trong khi viêm là phản ứng cơ thể đối với nhiều tác nhân). Bệnh nhiễm trùng, vết thương và tổn thương sẽ không thể lành mà không có quá trình viêm.

Phân loại Viêm:

• Viêm cấp tính: là loại viêm tạm thời khi bị chấn thương, nhiễm khuẩn cấp tính, đây là con đường để cơ thể tự chữa khỏi bệnh
• Viêm mạn tính: là dạng khác, là cơ sở cho sự phát triển của rất nhiều bệnh mạn tính quan trọng như viêm khớp, bệnh miễn dịch, bệnh tim mạch, đái tháo đường và ung thư...

Các triệu chứng của bệnh viêm mạn tính: Viêm cấp tính thường gây ra các triệu chứng đáng chú ý như đau, tấy đỏ, sưng, nhưng các triệu chứng của viêm mạn tính thường là tinh tế rất dễ bị bỏ qua.

Các triệu chứng thường gặp của viêm mạn tính: mệt mỏi, sốt, lở miệng, phát ban, đau họng, đau ngực, đau bụng, những triệu chứng này từ nhẹ đến nặng, từ vài tháng đến nhiều năm.

Nguyên nhân gây viêm mạn tính:

• Viêm cấp tính không được điều trị
• Rối loạn tự miễn dịch: hệ thống miễn dịch tấn công nhầm mô khỏe mạnh
• Tiếp xúc với các chất kích thích, hóa chất, không khí bị ô nhiễm

Tác hại đối với cơ thể: Khi bị viêm mạn tính, phản ứng viêm của cơ thể gây hai cho các tế bào, mô và cơ quan khỏe mạnh, theo thời gian ảnh hưởng đến ADN, chết mô và làm sẹo bên trong. Tất cả liên quan đến sự phát triển của bệnh như ung thư, tim, khớp, đái tháo đường, bệnh thoái hóa thần kinh...

Điều trị Viêm mạn tính: Viêm là 1 phần tự nhiên của quá trình chữa bệnh, nhưng khi nó trở nên mạn tính thì phải kiểm soát để giảm nguy cơ tổn thương lâu dài.

• Thuốc chống viêm không steroid NSAID. Việc sử dụng lâu dài sẽ bị như loét dạ dày-tá tràng, bệnh thận...
• Steroid: corticosteroid là 1 hormon steroid làm giảm viêm và ức chế miễn dịch, việc sử dụng lâu dài ảnh hưởng thị lực, huyết áp cao, loãng xương

Chế độ ăn uống: 

• Thực phẩm nên ăn: Có tính chất chống viêm, giàu chất chống oxy hóa như dầu oliu, dầu dừa, rau xanh như cải xoăn, cải bó xôi, cà chua, cá hồi, cá thu, cá mòi, bơ, cam...
• Các thực phẩm nên tránh: Bánh mỳ trắng, bánh ngọt, đường, đồ ăn chiên, thịt chế biến và các chất béo chuyển vị

Theo Tạp chí Thuốc & Sức khỏe

Thực phẩm giúp ổn định đường huyết

Thực phẩm và chế độ ăn uống góp phần rất lớn trong việc cải thiện tình trạng đường máu dao động bất thường, đồng thời giúp giảm sự đề kháng, tức là tăng tính nhạy cảm với insulin.

Với các bệnh đái tháo đường, kiểm soát Insulin và lượng đường trong máu có nhiều lợi ích sau:

• Cải thiện tâm trạng, tăng mức năng lượng, giảm mệt mỏi hay ngất xỉu bất ngờ
• Giảm nguy cơ biến chứng như tổn thương thần kinh, mạch máu...

Về dinh dưỡng, một chế độ ăn uống lành mạnh luôn bao gồm các dinh dưỡng cần thiết với tỷ lệ hợp lý (bột, chất béo, đạm, rau). Những người mắc bệnh tiểu đường không nhất thiết phải kiêng ăn tuyệt đối các loại thực phẩm họ thích, nếu biết dùng chừng mực và có phối hợp với các loại thực phẩm có thể giúp duy trì mức đường trong máu.

Dưới đây là 1 số loại thực phẩm tốt nhất để ổn định đường trong máu và tăng tính nhạy cảm với Insulin.

1. Thực phẩm chứa tinh bột (carbohydrat): Ngũ cốc nguyên hạt là lựa chọn lành mạnh do có chỉ số đường huyết thấp nên giúp lượng đường trong máu ổn định hơn so với các loại khác. Các sản phẩm làm từ ngũ cốc nguyên hạt như cơm gạo lức, bánh mỳ lức, bắp (rang, luộc...) yến mạch (cốm hoặc hạt) các loại đậu hạt. Ngoài ra, ăn các loại ngũ cốc nguyên hạt còn bổ sung nhiều vitamin, khoáng chất, chất xơ.
2. Thực phẩm chữa chất béo: Chon chất béo lành mạnh, có thể là chất béo không bão hòa đơn hoặc đa. Chất béo bão hòa (có trong bơ và mỡ động vật) và chất béo chuyển hóa (trong thực vật hoặc các loại dầu chế biến đã được hydrogen hóa 1 phần) là những chất béo không lành mạnh. Nhiều thực phẩm giàu chất béo không bão hòa như bơ, dầu oliu, dầu mè, dầu gạo, dầu đậu nành...các loại hạt và quả hạch như hạt óc chó, hạt điều, động phộng, hướng dương, cacao...
3. Thực phẩm giàu protein: Khẩu phần ăn nhiều protein giúp no lâu hơn mà không làm tăng lượng đường trong máu. Hạn chế ăn các loại thịt đỏ, thay vào đó nên sử dụng các loại đậu, nấm, hải sản, trứng, thịt gia cầm...
4. Rau quả: Đây là nguồn cung cấp chất xơ hòa tan và không hòa tan giúp ổn định đường huyết, tăng độ nhạy cảm với Insulin, đồng thời cũng là nguồn cung cấp vitamin, khoáng chất và các hợp chất thiên nhiên sinh học có nhiều lợi ích cho sức khỏe.
5. Trái cây: Nên chọn các loại cây ít ngọt, nhiều chất xơ như quả bơ, lê, táo, mận, cam, bưởi
6. Các thực phẩm nên tránh: Mứt và các loại siro, mật ong, nước ngọt có gas, nước tăng lực, khoai tây chiên, sữa và các sản phẩm từ sữa nguyên kem có đường, các thức ăn nhanh, bánh kẹo, có nhiều muối, đường, chát béo trans...

Tóm lại: Để giữ sức khỏe, người mắc bệnh đái tháo đường cần phải chú ý kiểm soát lượng đường trong máu và độ nhạy cảm với insulin của họ tốt hơn. Ngoài việc tăng cường vận động thể lực, cần tuân thủ 1 chế độ ăn uống lành mạnh, cân bằng, tránh thực phẩm giàu đường, chất đạm động vật và chất béo không lành mạnh...Điều đó sẽ góp phần ngăn ngừa, làm giảm nguy cơ của bệnh đái tháo đường.

Thông tin được lấy từ Tạp chí Thuốc & Sức khỏe

Chuyển mùa: Bệnh viêm amidan mạn tính dễ tái phát

Chuyển mùa nhiều bệnh về đường hô hấp xuất hiện như viêm amidan, viêm amidan mạn tính hốc mủ rất dễ tái phát và gây biến chứng nguy hiểm.

Vai trò của Amidan: Gồm 2 khối màu hồng nằm ở 2 bên cuối đáy lưỡi và thành sau họng. Đó là 1 tổ chức bạch huyết nằm ngay cửa ngõ đường hô hấp và đường tiêu hóa, có chức năng miễn dịch quan trọng. Tổ chức bạch huyết của amidan có các tế bào lympho ở giai đoạn trưởng thành (thực bào, tế bào T, tế bào B) tham gia sản sinh ra các globumin miễn dịch để bảo vệ cơ thể. Do đó, amidan có chức năng bảo vệ cơ thể chống lại sự xâm nhập của vi sinh vật (vi rus, vi khuẩn, nấm). Amidan hoạt động mạnh từ khi trẻ 4 tuổi đến khi dậy thì, sau đó miễn dịch amidan giảm dần, khi về già các amidan có thể teo hết và không có tác dụng. Amidan có cấu trúc rất đặc biệt gồm nhiều hốc và múi nên khi bị các vi sinh vật gây bệnh xâm nhập sẽ gây nên viêm nhiễm tạo nên các hốc mủ.

Bệnh viêm Amidan: Bệnh được chia làm 2 loại, viêm amidan cấp tính và viêm amidan mạn tính. viêm amidan cấp tính nếu không chữa trị bệnh sẽ tiến triển nhanh chóng thành viêm amidan mạn tính, trong đó viêm amidan hốc mủ là 1 dạng viêm amidan mạn tính thường hay gặp. Viêm amidan hốc mủ là khi amidan viêm mạn tính có ít nhất 1 hốc (thường là nhiều hốc) có mủ (màu trắng như sữa) do bị nhiễm trùng gây mưng mủ.

Nguyên nhân gây ra viêm amidan mạn tính hốc mủ: Do hoạt động của các cơ họng khi nhai nuốt cùng với sự cọ sát của thức ăn khi đi qua thành họng, khi bị viêm nhiễm sẽ hình thành nên các kén mủ trong các hốc amidan. Khi các kén mủ trong các hốc amidan bật ra có hình dạng như những hạt tấm màu trắng xanh, vàng, đó là mủ của hốc amidan. Có nhiều loại vi khuẩn gây viêm amidan hốc mủ như H. influenzae, tụ cầu, xoắn cầu Vincent, đặc biệt là do vi khuẩn liên cầu khuẩn nhóm A, loại vi khuẩn ngoài gây viêm họng chúng còn gây nên những bệnh tự miễn làm tổn thương cầu thận, bao khớp, van tim rất nguy hiểm. Bệnh thường gặp ở những người vệ sinh răng miệng kém, môi trường ô nhiễm khói bụi, những người có sức đề kháng kém, trẻ còi xương, suy dinh dưỡng, người cao tuổi sức yếu. Khi chuyển mùa, thời tiết thay đổi đột ngột, mưa lạnh, áp thấp nhiệt đới, gió mùa dẽ bị ảnh hưởng của bệnh gây khó khăn.

Triệu chứng của bệnh: Sốt là triệu chứng đầu tiên thường gặp, tuy nhiên có trường hợp không sốt ở những bệnh nhân viêm amidan hốc mủ tái đi tái lại nhiều lần. Sốt là do phản ứng của cơ thể với độc tố của vi khuẩn. Khi bị đau rát họng lan sang vùng tai, đặc biệt là lúc ăn, uống, nuốt nước bọt, người bệnh thường hay bị hôi mồm, mệt mỏi, chán ăn, khi há miệng thấy amidan sưng đỏ, có hốc mủ rất rõ. Khi có hiện tượng trên cần được khám cẩn thận và làm xét nghiệm để tìm ra căn nguyên từ đó điều trị đúng, dứt điểm tránh biến chứng.

Biến chứng của bệnh viêm Amidan hốc mủ: Bệnh nếu không được điều trị dứt điểm sẽ tái phát nhiều lần ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống. Biến chứng nguy hiểm nhất của bệnh là do vi khuẩn liên cầu nhóm A gây bệnh. Vi khuẩn này có cấu trúc vách gần giống với tổ chức bao khớp, cầu thận, tim. vì vậy khi cơ thể kháng chống lại thì cũng đồng thời chống lại tổ chức của chính mình (gọi là bệnh tự miễn). Ngoài ra, viêm amidan hốc mủ gây viêm xoang, viêm dây thanh quản, viêm đường hô hấp dưới (khí, phế quản, viêm phổi) gây áp xe amidan...

Nguyên tắc điều trị: Trước hết cần đến khám ở khoa tai mũi họng , xét nghiệm chất nhầy trong họng, để tìm virus gây bệnh, trên cơ sở đó điều trị dứt điểm ngay từ đầu.

Nguyên tắc phòng bệnh: Vệ sinh răng miệng sạch sẽ hàng ngày trước và sau khi ăn, trước và sau khi ngủ dậy. Giữ ấm vùng cổ, ngực, hàng ngày tắm rửa bằng nước ấm. Gia tăng sức đề kháng, nên chọn chế độ ăn đầy đủ chất dinh dưỡng, không uống bia lạnh. nước đá, vận động 1 cách hợp lý, đúng bài bản, khi ra đường nhớ đeo khẩu trang...

Trích nguồn từ: PGS.TS. BS Bùi Khắc Hậu

Tại sao chân bị chuột rút?

Chuột rút (Vọp bẻ) ở bắp chân là triệu chứng hay gặp có cách giải thích khác nhau tùy theo nó xuất hiện khi nghỉ ngơi hay đang hoạt động

Nguyên nhân gây chuột rút khi nghỉ:

• Cơ đã phải làm việc quá sức, mệt mỏi, lạnh...
• Hạ canxi máu, bệnh co cứng cơ, tạng co cứng
• Rối loạn nước và điện giải: Mất nước, muối do ra mồ hôi nhiều, nôn, đại tiện lỏng, dùng thuốc lợi tiểu. Hạ Kali máu. Đái tháo đường. Suy tuyến thượng thận..
• Bệnh thực thể hệ thần kinh hoặc bệnh cơ: Xơ cứng cột bên teo cơ, viêm nhiều rễ thần kinh, viêm nhiều dây thần kinh do rượu
• Một số bệnh ngoại tháp (bệnh Parkinson), một số bệnh cơ, bệnh Mac Ardle (thiếu phosphorylase cơ), bệnh phù viêm (myxoedeme)

Nguyên nhân gây chuột rút:

1. Bệnh động mạch: Thiếu máu cơ khi hoạt động gây chuột rút bắp chân biểu hiện bằng triệu chứng khập khiễng gián cách bắp chân, khi đang đi bộ bỗng thấy đau bắp chân kiểu co cứng, siết chặt làm cho phải đứng sững lại. Đi xa hay đi gần mà đau tùy theo tác dụng huyết động của tổn thương, tốc độ đi và độ dốc của đường đi. Co cứng sẽ mất đi hoàn toàn khi ngừng đi và xuất hiện lại khi đi tiếp. Việc chẩn đoán bệnh phải dựa vào hiện tượng mất mạch khi bắt mạch. Siêu âm doppler giúp xác định bệnh, nơi khu trú của tổn thương. Người hút thuốc lá, thuốc lào, người bị tổn thương xơ vữa động mạch ở các động mạch vành, động mạch chủ dễ bị chuột rút.
2. Bệnh thần kinh: Khập khiễng gián cách do bệnh thần kinh gây nên. Ở những trường hợp này dễ phân biệt với khập khiễng giãn cách do bệnh động mạch nhờ 1 triệu chứng chủ yếu là bệnh nhân không thấy đau khi đang đi, thay vào đó là cảm giác mệt mỏi, không phải do co cứng bắp chân, khi bắt mạch vẫn thấy mạch đập tốt (loại trừ căn nguyên bệnh động mạch). Các bệnh đau rễ thần kinh, các dị cảm khi đi, tiền sử đau lưng... đều hướng đến nguyên nhân gây khập khiễng là hẹp ống sống thắt lưng.

Điều trị: Chuột rút là điều trị căn nguyên gây ra nó (như đái tháo đường, hạ canxi máu...). Nếu không tìm ra được nguyên nhân thì thường sẽ được điều trị bằng thuốc quinin sulfat.

                                                                                                     Tạp chí THUỐC & SỨC KHỎE

Một số Bệnh tim mạch thường gặp ở Bệnh nhân đái tháo đường.

Đái tháo đường là một bệnh mãn tính, thuộc nhóm các bệnh lý về chuyển hóa do hậu quả của tình trạng thiếu Insulin tuyệt đối hoặc tương đối. Bệnh có đặc điểm tăng glucose huyết cùng với các rối loạn quan trọng về chuyển hóa glucid, protid, lipid và các chất khoáng. bệnh có thể đưa đến các biến chứng cấp và mãn tính, đặc biệt là biến chứng tim mạch
Một số bệnh lý tim mạch xảy ra ở nhóm bệnh nhân đái tháo đường cao hơn hẳn so với nhóm không có đái tháo đường. Và bệnh nhân đái tháo đường có bệnh lý tim mạch cũng nghiêm trọng hơn.

1. Nguy cơ tim mạch ở bệnh nhân đái tháo đường: Đái tháo đường tuýp 1 & 2 đều là nguyên nhân cho bệnh mạch vành, tai biến mạch máu não, bệnh động mạch ngoại biên, mù lòa và thận.
2. Bệnh mạch vành ở bệnh nhân đái tháo đường: Chiếm 30% bệnh nhân nhập viện và hội chứng động mạch vành cấp
3. Thiếu máu cơ tim yên lặng ở bệnh nhân đái tháo đường: Bệnh nhân đái tháo đường có tần suất cao bị thiếu máu cơ tim yên lặng.
4. Suy tim và bệnh cơ tim ở bệnh nhân đái tháo đường: Đái tháo đường làm tăng khả năng duy tim từ tất cả các nguyên nhân. Suy tim xung huyết tăng gấp 2 tần suất ở đái tháo đường, điều này sẽ dẫn đến hậu quả của bệnh mạch vành và tăng huyết áp
5. Bệnh thần kinh tự động tim ở bệnh nhân đái tháo đường: Là biến chứng mãn tính của bệnh đái tháo đường, thường có ở bệnh nhân có thần kinh ngoại biên và được nhận biết có sự giảm nhịp tim khi thay đổi nhịp thở hoặc nhịp tim khi đứng..

Trích nguồn từ Tạp chí Thuốc & Sức khỏe

Cần tích cực phòng chống bệnh tay chân miệng để tránh lây lan

Bệnh tay chân miệng đang có xu hướng tăng mạnh ở nước ta, bệnh lây qua đường tiêu hóa, thường gặp ở trẻ nhỏ, có khả năng gây ra dịch lớn và gây biến chứng nguy hiểm, thậm chí tử vong.

Nguyên nhân gây bệnh: DO virus Enterovirus (nhóm virus đường ruột) gây ra, thường gặp nhất là chủng Coxsackie A16. Trong những năm gần đây xuất hiện dịch chân tay miệng do Enterovirus typ 71 (EV71) có độc tính cao gây nên, Enterovirus typ 71 gây nên các biến chứng nặng và có thể tử vong. Bệnh xảy ra quanh năm nhưng trội lên vào tháng 3 - 5, 9 - 12

Đường lây bệnh tay chân miệng: Bệnh lây qua đường tiêu hóa, qua dụng cụ đồ chơi, dụng cụ ăn uống bị nhiễm virus gây bệnh tay chân miệng. Virus gây bệnh đào thải qua phân, từ phân virus ra ngoài môi trường bên ngoài và lây lan theo con đường thức ăn, nước uống và đồ chơi...

Trẻ em vẫn có thể bị mắc bệnh tay chân miệng sau khi vừa điều trị bệnh xong với các chủng virus khác với chủng virus lần trước

Nhận biết bệnh tay chân miệng: Biểu hiện là sốt nhẹ 38 - 38,5oC, có trường hợp sốt cao hơn kèm đau họng, sổ mũi, tương tự như viêm đường hô hấp trên...Biểu hiện này chỉ diễn ra trong 2 - 3 ngày rồi chuyển qua giai đoạn toàn phát, xuất hiện các mụn nước ở niêm mạc miệng ở mặt trong má, lợi, lưỡi. các mụn nước nhanh chóng vỡ ra tạo thành vết loét gây đau khi ăn, uống và nuốt nước bọt. Các mụn nước có thể xuất hiện ở lòng bàn tay, chân, đầu gối, mông trẻ em.
Cần lưu ý là bệnh tay chân miệng có loại biểu hiện không điển hình như bong nước rất ít, xen kẽ với nốt hồng ban, bệnh rất dễ nhầm sang bệnh thủy đậu, viêm da có mủ, nhiễm khuẩn huyết do não mô cầu, sốt xuất huyết, sốt phát ban, dị ứng da hay loét miệng do virus Herpes.

Biến chứng do bệnh tay chân miệng: Viêm màng não - não (gây liệt ), viêm cơ tim cấp, viêm phổi, phù phổi và có thể gây tử vong.

Nguyên tắc điều trị: Cần đưa trẻ đi khám tại các cơ sở y tế, các bệnh viện, tránh xảy ra các biến chứng nguy hiểm, không tự ý mua thuốc để điều trị tại nhà.

Nguyên tắc phòng bệnh chân tay miệng: Mặc dù có khả năng gây ra thành dịch và các biến chứng nguy hiểm nhưng chưa có thuốc điều trị và vắc xin phòng bệnh hữu hiệu. Vì vây, các biện pháp chung vẫn là hết sức cẩn thận. Khi xác định được trẻ bị bệnh cần cách ly trẻ cho đến khi khỏi bệnh, hàng ngày rửa tay cho trẻ bằng xà phòng, nhất là khi cho trẻ đi vệ sinh. Cần rửa sạch các dụng cụ và đồ chơi, khử trùng bằng cloramine B 5%.

Chăm sóc trẻ mắc bệnh chân tay miệng: Thức ăn cho trẻ bị tay chân miệng nên phải là thức ăn thật mềm và nhuyễn, đủ chất và không nóng...

Chế độ ăn uống thích hợp cho mùa Đông.

Mùa đông, thời tiết lạnh giá, chúng ta cần phải điều chỉnh chế độ ăn uống thường ngày để duy trì đầy đủ chất dinh dưỡng cần thiết cho cơ thể, nâng cao sức chịu rét để vượt quan màu Đông một cách tốt nhất.

Về mặt dinh dưỡng, chúng ta cần " Bổ sung năng lượng" đáp ứng thỏa đáng nhu cầu năng lượng của cơ thể bằng các thức ăn giàu chất mỡ, đạm, bột, nhưng cũng đề phòng khi ăn nhiều mỡ ở người già

Mùa Đông, các loại rau xanh đều hiếm nên cơ thể rất dễ thiếu hụt viatamine phát sinh bệnh loét khoang miệng, lợi răng chảy máu sưng đau, đại tiện bí... là do thiếu hụt vitamine A, B, C. Cho nên khi rau xanh thiếu thì cần ăn thêm khoai lang, khoai tây, cải trắng, cải dầu...

Một chế độ ăn hợp lý, cân bằng sẽ tốt cho sức khỏe và tránh lây các mầm bệnh vào mùa Đông, chúng ta có thể dùng các thực phẩm dưới đây.

1. Họ Cam chanh: Cam, Chanh, Bưởi, Quýt chứa nhiều dưỡng chất bảo vệ như vitamine C, giúp chống cảm cúm, cảm lạnh hiệu quả, giúp liên kiết và duy trì sự khỏe mạnh của các tế bào, chống chọi lại virut, vi khuẩn xâm nhập. Bioflavonid là nhóm chất giúp tăng cường hệ miễn dịch, bảo vệ tế bào không bị tổn thương. Một lợi ích khác là trong các loại quả  này có chứa rất ít Calori giúp tránh được tình trạng thừa cân.
2. Nho đen: Có khoảng 2000mg vitamine C trong 100g nho đen. Việc nhận đủ vitamine C là điều vô cùng quan trọng vì nó ngăn chặn lây nhiễm cảm cúm và duy trì hệ miễn dịch khỏe mạnh.
3. Họ bầu bí: Bí ngọt, bí đỏ, bí ngô, bí bao tử là nguồn thực phẩm giàu bata - caroten một chất chống oxy hóa mạnh nhất cho mùa Đông. Beta - caroten là 1 dạng tiền vitamine A, một vũ khí lợi hại để chống bệnh tật.
4. Cải xoong và cải đắng: Ngoài khả năng chống chọi lại ung thư tốt, còn chống virut rất hiệu quả. Đặc biệt, cải có khả năng làm dịu xung huyết phổi, sổ mũi, ho. Cả 2 loại cải trên đều giàu vitamin C, chất xơ và folat, thành phần tăng cường chất chống sinh ung thư glucosinolat.
5. Thực phẩm màu đỏ: Cà rốt, cà chua, đu đủ, ớt... cho nhiều lợi ích về sức khỏe vì có nhiều vitamine A, Caroten. Một chất tăng cường sức đề kháng cơ thể.
6. Hạt điều: Là thực phẩm có chứa nhiều kẽm, selen, sắt, chất tăng cường hệ miễn dịch. Hạt điều cũng chứa nhiều protein, chất béo nhưng là chất béo bão hòa có lợi cho sức khỏe
7. Tỏi: Không chỉ đơn thuần là gia vị mà tỏi còn là chất kháng khuẩn và virut rất tốt, nhất là chống nhiễm trùng phổi. Tỏi hiệu quả nhất khi ăn sống, có tác dụng ngừa ung thư.
8. Gừng: Là loại củ có chứa rât snhieeuf chất chống virut, chống ho (trà gừng)
9. Nấm: Nhiều nghiên cứu cho thấy Nấm hỗ trợ rất hiệu quả cho hệ miễn dịch, hơn nữa trong nấm có 90% là nước nên giúp cơ thể tránh được hiện tượng da khô và giảm cân (do no lâu).
10. Mật ong: Các nghiên cứu cho thấy ăn 30 - 60g mật ong mỗi ngày thì chống lại bệnh tật tăng lên 3 - 4 lần giúp cơ thể hồi phục nhanh nhờ glucose, fructose tự nhiên
11. Trà: Trà có nhiều lợi ích cho sức khỏe, từ ngăn ngừa ung thư đến hạn chế tăng cân, nâng cao khả năng miễn dịch.
12. Thực phẩm chứa vi sinh: sữa chua, loại bánh làm từ đậu tương lên men lên men trộn nước (tempeh). Thực phẩm chứa vi sinh luôn kích thích các vi khuẩn có lợi trong đường ruột tấn công lại các mầm bệnh.
13. Cá: Rất giàu kẽm, acide béo omega - 3. Kẽm có tác dụng kích thích sản sinh ra bạch cầu, giúp chống khuẩn hiệu quả. Omega3 giúp cho da bớt khô và nứt nẻ, giúp ngăn ngừa trì trệ, mệt mỏi.
14. Súp, cháo thịt gà: Ăn các thực phẩm dạng lỏng giúp cơ thể tránh được tình trạng khử nước, giúp thông mũi, tăng tiết mồ hôi. Trong thịt gà rất nhiều selen, vitamine E giúp tăng cường hệ miễn dịch.
15. Con hàu: Rất giàu kẽm, một vi chất thiết yếu đối với cơ thể trong việc chống viêm nhiễm, giúp lành vết thương nhanh hơn và tăng sự ham muốn của cơ thể.

Tạp chí Thuốc & Sức khỏe.

Chất xơ thực phẩm & sức khỏe ( nên ăn chất xơ như thế nào cho đúng & Những lưu ý)

Tùy theo cơ địa mỗi người mà tiêu thụ lượng chất xơ cho đủ. Theo Tổ chức lương thực quốc tế FAO thì 1 người cần từ 25 - 30g chất xơ mỗi ngày. Trong đó, nam giới cần nhiều hơn từ 30 - 40g chất xơ, phụ nữ cần 25 - 30g chất xơ, phụ nữ mang thai cần 25 - 30g chất xơ. Sau tuổi 50 tỉ lệ giảm đi như sau: nam giới cần 30g chất xơ mỗi ngày, 20g dành cho nữ. Trẻ em từ 4 - 8 tuổi cần 15 - 20g chất xơ, trẻ bé hơn thì cần 10 - 15g mỗi ngày.

Thực phẩm có hàm lượng chất xơ cao: Các loại rau xanh, giá đậu, các loại hạt, gạo lứt, ngũ cốc nguyên hạt, khoai lang, bí đỏ, cà rốt, chuối, cam, quýt, bưởi, lê, táo, bơ, mận... 

Một quả chuối hoặc cam có chứa trung bình 3,1g chất xơ, 1 củ khoai lang có chứa 4g chất xơ...

Những điều cần lưu ý: Việc tiêu thụ quá nhiều chất xơ cũng gây ra những bất lợi cho cơ thể, ảnh hưởng đến sức khỏe như: đầy bụng, sình bụng, đau bụng, tiêu chảy hoặc táo bón, thậm chí có nguy cơ bị tắc ruột nếu quá nhiều chất xơ được tiêu thụ mà không đủ chất lỏng.

Đặc biệt ở những người bị viêm loét dạ dày, viêm ruột, liệt ruột hoặc mới phẫu thuật đường tiêu hóa thì nên hạn chế sử dụng các thực phẩm chứa nhiều chất xơ, nhất là chất xơ không hòa tan.

Ăn nhiều chất xơ cũng làm giảm hấp thu các chất dinh dưỡng như canxi, magie, kẽm, sắt...

Khi dùng thực phẩm nhiều chất xơ thì nên nhai chậm, nhai kỹ và uống đủ nước, đồng thời phải tăng số lượng từ từ để cho ruột kịp thích nghi.

Theo Dược sĩ Huỳnh Trà Kiệu

Chất xơ thực phẩm & sức khỏe ( Phân loại và tác dụng của chất xơ)

Chất xơ là thành phần cấu tạo chủ yếu trong tế bào thực vật, 1 ít ở động vật. Ngày nay, việc tăng cường các thực phẩm chứa nhiều chất xơ là rất cần thiết, có lợi cho sức khỏe. Tuy nhiên, chất xơ cũng có nhiều loại, tùy vào cơ địa mà việc tiêu thụ chất xơ cho hợp lý để không ảnh hưởng đến sức khỏe.

Phân loại chất xơ: Chất xơ thực phẩm được chia làm 2 loại:

1. Chất xơ hòa tan: Bao gồm các chuỗi phân tử đường đơn, ngắn, khi gặp nước nó hấp thu và phân tán thành 1 dạng chất nhầy (gel) như trong lá mùng tơi, rau đay, thạch, rau câu...
2. Chất xơ không hòa tan: Là thành phần chính cấu tạo nên vách tế bào thực vật, có trong các loại rau, quả, vỏ hạt...Nó là chuỗi phân tử đường khá dài và liên kết chặt chẽ, nên không thể hòa tan trong nước. Khi ăn, các chất xơ không hòa tan sẽ di chuyển qua đường tiêu hóa mà không bị phân hủy hay hấp thu.

Tác dụng của chất xơ: Hầu hết các loại rau, quả, hạt...mà chúng ta ăn đều chứa 2 loại chất xơ trên. Mặc dù khi ta ăn các chất xơ không trực tiếp cung cấp năng lượng và dưỡng chất nhưng chúng thực hiện nhiều chức năng quan trọng khác.

Khi ở trong đường tiêu hóa, 2 loại chất xơ đều có tính hút nước và giữ nước, làm tăng khối lượng phân và làm mềm cho phân. Do đó, chất xơ có tác dụng hỗ trợ tiêu hóa, chống táo bón...

Chất xơ cũng có tác dụng như chất độn, giúp no lâu. Chất xơ là các Carbonhydrat phức tạp, khó phân hủy thành đường đơn, ít sinh năng lượng nên giúp giảm cân, chống béo phì, không làm tăng đường huyết đột ngột, nên rất có lợi cho các bệnh nhân tiểu đường.

Chất xơ còn có tác dụng tăng đào thải các chất cặn bã và độc tố, làm giảm cholesterol,  ngừa xơ vữa động mạch...

Các chất xơ hòa tan như inulin, fructo-oligosaccharides (FOS), beta-glucan, pectin...phân tán được trong nước khi đến ruột già sẽ trở thành thức ăn cho nhiều loại vi khuẩn có lợi sống trong đường ruột.

Trẻ ở lứa tuổi ăn dặm nên cung cấp chất xơ từ nhiều nguồn rau cho trẻ giúp cân bằng vi khuẩn trong ruột, nâng cao khả năng miễn dịch và sức khỏe

Nhiều nghiên cứu khoa học gần đây còn phát hiện nhiều cơ chế tác dụng rất đặc biệt của các chất xơ hòa tan: Khi ăn vào, các chất xơ hòa tan sẽ được vi khuẩn đường ruột tạo phản ứng lên men, biến thành các acide baoe chuỗi ngắn, có tác dụng tăng cường chất nhầy bảo vệ đường ruột, tăng nhu động ruột, chống táo bón. Do đó, có tác dụng bảo vệ cơ thể chống hội chứng chuyển hóa như kháng insulin, tăng huyết áp, tăng đường huyết, tăng cân, béo phì, kháng viêm (viêm khớp, viêm ruột, viêm các tiểu thần kinh đệm, làm tăng sinh tế bào miễn dịch, có tác dụng bảo vệ cơ thể phòng chống ung thư nhất là ung thư trực tràng...

Dược sĩ: Huỳnh Trà Kiệu

Phòng ngừa hội chứng bệnh văn phòng

Khái niệm hội chứng bệnh văn phòng:  Hội chứng bệnh văn phòng hay còn gọi là hội chứng nhà kín SBS. Hội chứng bệnh văn phòng là thuật ngữ dùng trong các nghiên cứu về môi trường, trong nhà kính, thông gió kém, dùng điều hòa nhiệt độ, máy in, photocopy… Gọi là hội chứng bệnh văn phòng. Đây là hội chứng bệnh được xếp vào nhóm bệnh không lây nhiễm, tuy vậy, đáng quan tâm và lưu ý là bệnh có tính kinh niên, kéo dài cả đời nếu không biết cách chăm sóc thích hợp có thể đưa đến những biến chứng nguy hiểm.

 Nguyên nhân của Hội chứng bệnh văn phòng: Do con người làm việc nhiều giờ trong văn phòng đóng kín, sử dụng máy lạnh, máy in, photocopy… thêm vào đó là không gian sống không ngừng bị ô nhiễm, thiếu dưỡng khí, thông gió kém, những phòng luôn luôn đóng kín, không cây xanh, không ánh nắng mặt trời, thiếu khi trời, thậm chí có cả chất độc hại thải ra từ các máy móc văn phòng là những nguyên nhân của hiện tượng thiếu oxy thường xuyên.

Nếu phòng làm việc thường xuyên dùng hoa tươi sẽ là điều bất lợi cho sức khỏe bởi vì hoa tươi không tạo ra oxy mà ngược lại chúng hấp thụ một lượng oxy vốn đã khan hiếm trong văn phòng. Một số bệnh như bội nhiễm đường hô hấp như viêm họng viêm mũi, viêm xoang, khàn tiếng, ho nhức đầu, mệt mỏi, nổi mẩn da, hoặc có thể bị đau mắt, khô mắt do sử dụng máy tính quá lâu trong một từ ngày và kéo dài nhiều tháng, nhiều năm từ đó làm giảm sức đề kháng của mắt, dẫn đến biến chứng như viêm bờ mi, cương tụ két mạc, gai máu…

Người làm việc trong văn phòng phải ngồi lâu một chỗ sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe,hoặc mắc bệnh tim ở người làm việc tư thế ngồi cao gấp 2 lần tư thế đứng, bên cạnh đó là các triệu chứng đau mỏi vai gáy, tê vùng vai, tê dọc theo cánh tay, cẳng tay do cổ liên tục ở tư thế bất động, máu kém lưu thông, dần dần sẽ dẫn đến thoái hóa cột sống cổ.

Đó là lý do vì sao những người làm văn phòng dễ mắc các bệnh như hội chứng ống cổ tay, thoái hóa đốt sống cổ dẫn đến mắc chứng tiền đình, hoa mắt, chóng mặt, buồn nôn, nhức đầu, hoặc đau mỏi thắt lưng do thoái hóa cột sống thắt lưng, lâu dần dẫn đến đau thần kinh tọa.

Việc sử dụng máy lạnh không hợp lý, tiếp xúc với vi tính quá nhiều, áp lực công việc căng thẳng cũng là nguyên nhân gây những bệnh nguy hiểm về thần kinh như đau nhức vai gáy, đau đầu, tim mạch, huyết áp, béo bụng, rối loạn chuyển hóa

Nguyên nhân gây vô sinh nam ở cán bộ văn phòng là do ngồi nhiều giờ liền với tư thế kẹp tinh hoàn làm cho nhiệt độ vùng tinh hoàn nóng lên ảnh hưởng đến khả năng sinh tinh và làm cho khả năng tồn tại của tinh trùng bị suy giảm.

Một số bệnh khác như là bệnh trĩ đang có xu hướng trẻ hóa dần ở dân văn phòng. bởi vì liên quan đến việc ngồi nhiều giờ và ít vận động. Càng ngồi lâu càng làm tăng áp lực đối với tĩnh mạch ở hậu môn và trực tràng, tăng nguy cơ mắc bệnh trĩ và bệnh trĩ càng ngồi lâu sẽ làm cho bệnh càng nặng thêm.

Ngoài ra dân văn phòng thường nhịn không ăn sang, căng thẳng thần kinh dẫn đến mắc các bệnh về dạ dàyvà nếu kèm theo nghiện thuốc lá, nghiện cà phê càng làm cho bệnh dạ dày xuất hiện dễ dàng và tăng nặng thậm chí biến chứng như loét, chảy máu, thủng do ứ đọng dịch vị…

Để hạn chế hội chứng: hãy tập thói quen thả lỏng cơ thể ít phút trong thời gian dài làm việc mỗi ngày, ngồi đúng cách và dần dần điều chỉnh tư thế ngồi cho đúng, ngồi với tư thế lưng thẳng kết nối hai vai, không ngồi quá sâu vào lưng ghế. Tốt nhất là nên có một chiếc ghế mềm mại, thoải mái nhất để khi ngồi máu sẽ lưu thông tránh thiếu máu vùng mông, đùi, bẹn, bộ phận sinh dục, hậu môn

Sau một khoảng thời gian ngồi làm việc nên nhắm mắt một lúc, để cho mắt được nghỉ ngơi, dành vài phút giải lao để vươn vai, xoay người, cúi đầu, đứng lên hít thở nhẹ nhàng làm cho khí huyết lưu thông, nên làm động tác co, duỗi chân, cánh tay, cẳng tay, bàn tay, ngón tay và nên từ từ xoay cổ nhẹ nhàng vài phút. Nên tranh thủ đi lên xuống cầu thang bộ.

Hàng ngày làm việc không nên nhịn tiểu vì nhịn tiểu có thể đưa đến viêm đường tiết niệu nhất là bàng quang.

Cần bổ sung nhiều rau, chất xơ trong bữa ăn chính, ăn thêm trái cây và uống đủ lượng nước(1,5 - 2L nước). Hạn chế tối đa ăn thức ăn nhanh, nước ngọt có gas, không uống rượu bia và không hút thuốc lá.

Theo PGS. TS. BS. Bùi Khắc Hậu

Chứng ợ nóng.

Thức ăn đi qua thực quản vào dạ dày phải qua một vòng được gọi là vòng hạ vị

Cơ vòng được mở và đóng bằng nhiều sự co cơ tự nhiên khác nhau. Vì một số lý do nào đó cơ vòng hạ vị có khi không đóng kín hoàn toàn kiến thức ăn và dịch dạ dày - mật bị đẩy ngược lên qua cơ vòng Hạ vị gây ra cảm giác đắng miệng và nóng rát khi không chỉ ở thực quản mà cả trong lồng ngực, đôi khi là một cơn đau lan rộng lên cổ và theo hướng các cánh tay đến nỗi có thể nhầm lẫn với một cơn đau tim.

Có thể kèm buồn nôn, ợ hơi hoặc ợ lên cả một phần thức ăn đang được tiêu hóa

Thức ăn đi ngược lên do đã được trộn lẫn với axit và các men tiêu hóa nên có vị chua và đắng gắt trong cổ họng. Trong trường hợp này, chuyên môn gọi là trào ngược dạ dày - thực quản. Hầu hết các trường hợp, chứng ợ nóng kéo dài là dấu hiệu đầu tiên của một bất thường về sức khỏe, có thể nghiêm trọng của năng tiềm ẩn.

Nguyên nhân gây ra chứng ợ nóng.

Có nhiều nguyên nhân gây ra chứng ợ nóng, đôi khi chỉ một thay đổi trong chế độ ăn cũng có thể giúp bạn không còn ợ nóng.
Tác nhân gây ợ nóng có thể là chocolate, kẹo bạc hà, các thức ăn cay hoặc chứa nhiều chất béo.

Một nguyên nhân hoàn toàn tự nhiên gây ra ở nóng là thai nghén: 25% phụ nữ có thai bị ợ nóng hàng ngày và 50% bị ợ nóng ở một giai đoạn nào đó trong thai kỳ.

Đối với trẻ sơ sinh việc dùng sữa công nghiệp có thể gây ra ợ nóng, ói mửa, ho và chậm phát triển. Cách tốt nhất là cho trẻ bú sữa mẹ.

Cách xử lý

Hạn chế ăn quá nhiều thức ăn béo

Không uống rượu

Tránh các thức ăn gây trào ngược dạ dày - thực quản.

Tiến sĩ: Phạm Văn Tất

Người ít vận động

Đơn giản đó chỉ là không di chuyển, đi lại nhất là với khối văn phòng, việc dành phần lớn thời gian trước máy vi tính, xem ti vi - Được xem là người ít vận động.

Nếu vận động chừng 20 phút/ngày và trên 1 tuần thì được xem là người ít vận động. Cần phải đưa thêm 1 số kiểu hoạt động, di chuyển nào đó vào biểu sinh hoạt hàng ngày để trở thành người có hoạt động cơ thể.

Các phương pháp hoạt động rất đa dạng: đi lại, rảo bước xung quanh nhà hoặc khu phố, chăm sóc cây cối trong nhà,...

Nếu trước đây ít vận động, bất cứ thay đổi nào nhằm làm cho cơ thể vận động nhiều hơn đều rất quan trọng.

Các bác sỹ khuyến cáo: những hoạt động như thể dục nhe, đi bộ...giúp làm giảm tỷ lệ bệnh ung thư và bệnh tiền liệt tuyến.

Nên tham gia câu lạc bộ như câu lạc bộ tập thể dục dưỡng sinh, các câu lạc bộ khác để giúp mình ít bỏ buổi tập. Đừng bao giờ để hai ngày trôi qua mà không tập gì. Nếu là người già hoặc đang ốm chỉ cần tập 5 - 10 phút, còn những người khác nên cố gắng duy trì tập luyện thể thao hàng ngày đều đặn từ 20 - 30 phút.

Đái tháo đường ở người cao tuổi.

Đái tháo đường không lệ thuộc vào insulin hay còn gọi là đái tháo đường của người lớn, liên quan đến 17% số người trên 65 tuổi và 20% người trên 80 tuổi.

Sự chăm sóc cho bệnh nhân đái tháo đường trên 75 tuổi khác với người trẻ: tỷ lệ glucose huyết 1g/l thay đổi với sự tích tuổi, khi đói tỷ lệ này tăng rất ít so với tuổi. Trái lại, 1 giờ sau khi dùng bữa, tỷ lệ glucose huyết tăng 0,10g/l cho mỗi thập niên sau tuổi 30.

Dung nạp đường giảm dần với sự tích tuổi do các tế bào hấp thụ các chất đường chậm hơn và các cơ tiêu thụ ít glucose hơn do hoạt động cơ thể giảm. 

Để theo dõi bệnh đái tháo đường ở người cao tuổi, một bản tổng kết lâm sàng và sinh học được xác lập nhằm phát hiện các biến chứng ở mạch máu như viêm động mạch, tổn thương ở động mạch vành, bệnh ở võng mạc, tổn thương thần kinh do viêm đa dây thần kinh hay viêm thận.

Nguyên tắc điều trị:

• Ở bệnh nhân cao tuổi, nếu không có tổn thương ở mao mạch võng mạc hay ở thận, nên áp dụng chế độ ăn uống có kiểm soát và hoạt động cơ thể thường xuyên, tùy sức, thích hợp với tuổi tác.
• Dược phẩm chỉ cần khi tỷ lệ glucose huyết lúc đói trên 2g/l, để tránh hôn mê. Khi có bệnh võng mạc hay bệnh thần kinh, cần giữ ổn định tỷ lệ đường huyết trong khoảng từ 1 - 2g/l, do sự phát triển của bệnh vi mạch máu liên quan trực tiếp với tỷ lệ đường huyết. Bệnh nhân cần được theo dõi và cần ngăn ngừa biến chứng có thể dẫn đến mất tính tự lập.
• Bệnh nhân cao tuổi cần biết rõ ràng các dấu hiệu: tăng glucose huyết (khát nước, mệt mỏi, tiểu nhiều) và hạ glucose huyết (đổ mồ hôi, cảm giác khó chịu, chóng mặt) có thể do thuốc trị bệnh.
• Cần chú ý đến chăm sóc cẩn thận bàn chân mỗi ngày.

Chế độ ăn uống của bệnh nhân đái tháo đường cao tuổi:

• Không nên ăn kiêng quá mức
• Nên có 2 - 3 bữa chính và 2 - 3 bữa phụ để tránh hạ glucose huyết
• Mỗi ngày nên uống 1 lít nước gồm thức uống không cồn (nước, trà, cà phê, nước chanh...)
• Không dùng đồ uống có cồn
• Nhu cầu về protid khoảng 60g, glucid là 200g, phân chia đều trong các bữa ăn, ưu tiên dùng các chất đường chậm (như các loại đậu, cơm, nui, bánh mì, khoai, các loại củ...).

Tiến sĩ. Phạm Văn Tất

Sữa chua & nguồn gốc hình thành.

Lượng calo có trong sữa chua không ó gì đặc biệt, giá trị năng lượng cũng như của glucid, protid có trong sữa.

Giá trị riêng của sữa chua ở chỗ chứa những vi khuẩn lactic sản sinh ra acide lactic. Các vi khuẩn lên men thối trong ruột cần môi trường kiềm để sống và phát triển. Chúng bị hạn chế bởi môi trường acide do vi khuẩn lactic trong sữa chua tạo ra. Những người cao tuổi, táo bón kinh niên ứ trệ chất thải trong ruột, do trước đo uống nhiều kháng sinh, sẽ nhận thấy tác dụng tốt của sữa chua. Nếu có điều kiện người cao tuổi nên dùng sữa chua thường xuyên để điều hòa tiêu hóa.

Nguồn gốc của sữa chua: Metchnikoff người Nga, qua nhiều năm nghiên cứu công phu từ vi trùng trong bánh, trái cây, vi trùng trong ống tiêu hóa, cho biết: ruột già là nơi chứa các cặn bã, là 1 nguồn nhiễm độc, dần dần và liên tục cho cơ thể.

Metchnikoff đã tìm ra cách trị các vi khuẩn lên men thối có hại ở ruột non, ruột già, các vi khuẩn này cần môi trường kiềm để sống. Metchnikoff đã tìm cách acide hóa môi trường ở ruột non, ruột già bằng sữa chua là chất có vi khuẩn lactic sản sinh ra acide.

Chính Metchnikoff và các cộng sự đã thực hiện phương hướng chống già để sống lâu bằng cách dùng đều sữa chua mỗi tối trước khi đi ngủ.

Theo DS. Phạm Bách Cúc